Net UpNoktalama işaretleri süs değildir; cümlenin nefes alma yerlerini ve anlamını belirler. "Yaşasın, kazandık!" ile "Yaşasın kazandık" aynı şeyi söylemez. 7. sınıfta özellikle noktalı virgül, üç nokta, ünlem, kısa çizgi ve eğik çizgi üzerinde durulur; bu sayfada ağırlığı onlara veriyoruz.
1. Noktalı virgül (;)
| Kullanım | Örnek |
|---|---|
| Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırır | Sınıfa girdi, çantasını astı; sonra sessizce oturdu. |
| Virgülle ayrılmış öge gruplarını ayırır | Erikler, kirazlar, kayısılar; patlıcanlar, biberler, domatesler toplandı. |
| "Ama, fakat, ancak, çünkü" gibi bağlaçlardan önce gelebilir | Çok çalıştı; ama sonucu beklediği gibi olmadı. |
| Karşıtlık kurulan iki cümleyi ayırır | Çalışan kazandı; çalışmayan geride kaldı. |
2. Üç nokta (…)
| Kullanım | Örnek |
|---|---|
| Tamamlanmamış cümlelerin sonuna | Bir şey söylemek istedi, ama… |
| Benzer örneklerin sürdüğünü göstermek için | Çantasında kalem, silgi, defter… vardı. |
| Alıntıda atlanan bölümlerin yerine | "… ve o günden sonra bir daha dönmedi." |
| Söylenmek istenmeyen sözün yerine | Bu kadar … bir davranışı hiç beklemezdim. |
| Sözün okura bırakıldığı yerde | Kapıyı açtığında karşısında… |
3. Ünlem işareti (!)
| Kullanım | Örnek |
|---|---|
| Sevinç, korku, şaşkınlık, acı bildiren cümlelerden sonra | Ne güzel bir haber! |
| Seslenme ve hitaplardan sonra | Arkadaşlar! Biraz sessiz olalım. |
| Uyarı ve buyruk bildiren sözlerden sonra | Dikkat! Zemin kaygan. |
| Alay, kuşku, küçümseme bildirmek için ayraç içinde | Bu işi bir günde bitirmiş (!) diyorlar. |
4. Kısa çizgi (-)
| Kullanım | Örnek |
|---|---|
| Satır sonunda sözcük bölünürken | … okul- daki öğrenciler … |
| Kök, gövde ve ekleri göstermek için | gel-, oku-yor-um, -lık |
| "Arasında" anlamı veren sayı ve tarihlerde | 1914-1918 savaşı, 50-60 kişi |
| Dil adlarının arasında | Türkçe-İngilizce sözlük |
| Karşıtlık ya da birliktelik bildiren yapılarda | neden-sonuç ilişkisi, amaç-sonuç cümlesi |
5. Eğik çizgi (/)
| Kullanım | Örnek |
|---|---|
| Şiirler yan yana yazılırken dizeleri ayırır | Sen gittin / gece uzadı / sabah gecikti |
| Adres yazımında bölümleri ayırır | Atatürk Cad. No: 12/4 Kadıköy/İstanbul |
| Tarih yazımında | 15/09/2026 |
| Ölçü ve oran birimlerinde | km/sa, TL/kg |
| Seçenek bildirmek için | doğru/yanlış, olumlu/olumsuz |
6. Temel işaretler: nokta, virgül, iki nokta
| İşaret | Başlıca kullanımları |
|---|---|
| Nokta (.) | Cümle sonuna; kısaltmalardan sonra (Dr., vb.); tarihlerde (15.09.2026); sıra sayılarında (3.) |
| Virgül (,) | Eş görevli sözcükleri ayırır; sıralı cümleleri ayırır; özneyi belirtmek için; ara sözü ayırır; "evet, hayır, peki" gibi sözlerden sonra |
| İki nokta (:) | Açıklama ve örnek sıralamasından önce; alıntıdan önce; konuşma çizgisinden önce |
| Soru işareti (?) | Soru cümlelerinin sonuna; bilinmeyen bilgi için ayraç içinde (1840? - 1912) |
| Konuşma çizgisi (—) | Karşılıklı konuşmalarda her konuşmanın başına |
| Tırnak işareti (" ") | Başkasından aktarılan söze; özel olarak belirtilmek istenen sözcüğe |
7. Karıştırılan işaretler
| İkili | Fark |
|---|---|
| Virgül – Noktalı virgül | Virgül küçük duraklama; noktalı virgül içinde virgül bulunan grupları ayırır. |
| Kısa çizgi – Konuşma çizgisi | Kısa çizgi sözcük içinde ve sayı arasında; konuşma çizgisi satır başında konuşmayı gösterir. |
| Üç nokta – Nokta | Nokta cümleyi bitirir; üç nokta cümlenin bitmediğini gösterir. |
| İki nokta – Noktalı virgül | İki nokta açıklama ve örnek getirir; noktalı virgül ayırır. |
| Eğik çizgi – Kısa çizgi | Eğik çizgi seçenek ve bölüm ayırır; kısa çizgi "arasında" anlamı verir. |
Cümlede zaten virgül var, üst düzeyde ayırma gerekiyor. Noktalı virgül (;).
Açıklama ve sıralama geliyor. İki nokta (:).
8. 8. sınıfta bu nereye bağlanıyor?
Bu konu LGS'de doğrudan sorulmuyor; ama 8. sınıfta noktalama işaretleri bunun üzerine kuruluyor ve sınavda soru çıkan bir başlık hâline geliyor. 8'de ek olarak virgülün öge belirleme işlevi ve anlam değiştirici kullanımları işlenir.
Devamı: 8. sınıf noktalama işaretleri.
9. Sık yapılan hatalar
- İkilemenin arasına kısa çizgi koymak. "Yavaş-yavaş" yanlıştır.
- Üç nokta yerine iki veya dört nokta yazmak. Tam üç nokta olmalı.
- Üç noktadan sonra ayrıca nokta koymak. Gereksizdir.
- Noktalı virgül yerine virgül kullanmak. İçinde virgül olan grupları virgülle ayırmak anlamı bulandırır.
- Her seslenmeden sonra ünlem zorunlu sanmak. Virgül de kullanılabilir.
- Soru eki olan sözcüklerde işareti atlamak. Soru anlamı varsa soru işareti konur.
10. Kendini test et
Aşağıdaki cümlelerde parantezle gösterilen yere hangi işaret gelmeli?
- Çantasını aldı, defterini masaya koydu ( ) sonra dersi dinlemeye başladı.
- Aman ( ) Az kalsın düşüyordum.
- 1919 ( ) 1922 yılları arasında büyük bir mücadele yaşandı.
- Söyleyecek bir şeyim yok ( )
- Dolapta şunlar vardı ( ) un, şeker, yağ.
- Doğum tarihi 12 ( ) 04 ( ) 2011'dir.
Cevapları göster
1. Noktalı virgül (;) — ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırıyor.
2. Ünlem (!) — korku, şaşkınlık bildiren seslenme.
3. Kısa çizgi (-) — "arasında" anlamı veren tarihler.
4. Üç nokta (…) — söz tamamlanmamış, okura bırakılmış.
5. İki nokta (:) — örnek sıralaması geliyor.
6. Eğik çizgi (/) veya nokta (.) — tarih yazımında ikisi de kullanılabilir: 12/04/2011 ya da 12.04.2011.
Sık sorulan sorular
Noktalı virgülden sonra büyük harfle mi devam edilir?
Hayır. Noktalı virgül cümleyi bitirmez, bu yüzden küçük harfle devam edilir.
Üç nokta ile "vb." aynı işi mi yapar?
Benzer bir işi yaparlar ama birlikte kullanılmaz. "Kalem, silgi, defter…" ya da "kalem, silgi, defter vb." yazılır; ikisi bir arada yazılmaz.
Ünlem işareti birden fazla konabilir mi?
Yazım kurallarında tek ünlem yeterlidir. Birden fazla ünlem yalnızca günlük, resmî olmayan yazışmalarda görülür.
Şiir yan yana yazılınca hangi işaret kullanılır?
Dizeler arasına eğik çizgi (/) konur; dörtlükler arasında ise çift eğik çizgi (//) kullanılabilir.
Konuyu öğrendin. Şimdi soru çöz.
Noktalama, kuralı okumakla değil cümlede uygulamakla yerleşir. Net Up'ı ücretsiz indir: seviyene göre soru gelir, yanlışların hata defterine düşer, çözünce silinir. Türkçe ve Matematik'te binlerce soru, günlük seri ve lig — hepsi bedava.
