Net UpYazım kuralları ezber gibi görünür ama çoğu tek bir mantığa dayanır: ek mi, ayrı sözcük mü? İkilemeler ayrı, pekiştirmeler bitişik; bağlaç ayrı, ek bitişik. Bu sayfada 7. sınıfta en çok işlenen başlıkları tablo tablo göreceğiz.
1. İkilemelerin yazımı
| İkileme türü | Örnekler |
|---|---|
| Aynı sözcüğün yinelenmesi | yavaş yavaş, güzel güzel, sıra sıra, koşa koşa |
| Yakın anlamlı sözcükler | eş dost, ev bark, doğru dürüst, delik deşik |
| Zıt anlamlı sözcükler | az çok, ileri geri, iyi kötü, er geç |
| Biri anlamsız sözcükler | eğri büğrü, ufak tefek, çarpık çurpuk |
| İkisi de anlamsız sözcükler | abuk sabuk, eciş bücüş, mırın kırın |
| Yansıma sözcükler | şırıl şırıl, tak tak, mırıl mırıl |
Doğru: yavaş yavaş · Yanlış: yavaş-yavaş, yavaş, yavaş
2. Pekiştirilmiş sıfatların yazımı
| Getirilen ünsüz | Örnekler |
|---|---|
| m | masmavi, mosmor, bembeyaz, simsiyah |
| p | kapkara, yepyeni, apaçık, upuzun, kupkuru |
| r | tertemiz, taptaze, sırılsıklam, darmadağın |
| s | sımsıcak, büsbütün, kıskıvrak, tastamam |
| Araya ünlü girenler | sapasağlam, paramparça, çepeçevre, yusyuvarlak |
3. "de / da" ayrımı
| Bağlaç "de / da" | Hâl eki "-de / -da" | |
|---|---|---|
| Yazım | Ayrı | Bitişik |
| Anlam | "dahi, bile, ayrıca" | "nerede?" sorusuna cevap |
| Çıkarılınca | Cümle bozulmaz | Cümle bozulur |
| Ünlü uyumu | Uymaz: hep "de" ya da "da" | Uyar: -de, -da, -te, -ta |
| Örnek | Ben de geldim. | Evde kimse yok. |
"Nerede?" sorusuna cevap veriyor. Hâl eki, bitişik.
"Bile, dahi" anlamı var, çıkarılsa cümle bozulmaz. Bağlaç, ayrı.
4. "ki" ayrımı
| Bağlaç "ki" | Ek "-ki" | |
|---|---|---|
| Yazım | Ayrı | Bitişik |
| İşlev | İki yargıyı bağlar | İlgi zamiri / sıfat yapar |
| Örnek | Duydum ki gelmişsin. | Masadaki kitap benim. |
5. "mi" soru ekinin yazımı
Soru eki mı / mi / mu / mü her zaman ayrı yazılır; ama önündeki sözcüğe ses uyumu sağlar. Kendisinden sonra gelen ekler ise bitişik yazılır.
6. Bitişik ve ayrı yazılan sözcükler
| Bitişik yazılanlar | Ayrı yazılanlar |
|---|---|
| hiçbir, birçok, birkaç, birtakım | her şey, bir şey, hiç kimse |
| herhangi, hiçbiri, birazı | her zaman, her gün, bir daha |
| ilkbahar, hanımeli, imambayıldı | ara sıra, arka arkaya, öteden beri |
| başöğretmen, kahverengi, yüzbaşı | peki ama, ne var ne yok |
7. Büyük harflerin kullanımı
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Cümle büyük harfle başlar | Bugün hava güzel. |
| Özel adlar | Ahmet, Ankara, Kızılırmak, Türkçe |
| Kurum ve kuruluş adlarının her sözcüğü | Türk Dil Kurumu, Millî Eğitim Bakanlığı |
| Kitap, dergi, gazete adlarının her sözcüğü | Çalıkuşu, Kürk Mantolu Madonna |
| Yön adları özel ad olursa | Doğu Anadolu (bölge) / evin doğusu (yön) |
| Belirli tarihlerdeki ay ve gün adları | 29 Ekim 1923, 23 Nisan Cuma |
| Akrabalık adı özel adla birlikte unvansa | Ayşe Teyze, Hasan Amca |
8. Sayıların ve kısaltmaların yazımı
| Kural | Doğru yazım |
|---|---|
| Yazıyla yazılan sayılar ayrı | üç yüz kırk beş, bin dokuz yüz doksan |
| Sayılara gelen ekler kesme ile | 1923'te, 7'nci, 2026'da |
| Sıra sayıları | 3. (üçüncü), 3'üncü |
| Büyük harfli kısaltmalara ek | TDK'nin, TBMM'ye (okunuşa göre) |
| Küçük harfli kısaltmalara ek | cm'yi, kg'dan, m²'ye |
| Özel adlara gelen çekim ekleri | Ankara'da, Ahmet'in |
| Özel adlara gelen yapım ekleri | Türkçe, Ankaralı (kesme yok) |
9. 8. sınıfta bu nereye bağlanıyor?
Bu konu LGS'de doğrudan sorulmuyor; ama 8. sınıfta yazım kuralları bunun üzerine kuruluyor ve orada sınavda soru çıkan bir başlık hâline geliyor. 7'de öğrendiğin ikileme–pekiştirme ve de/da–ki–mi ayrımları 8'de aynen geçerli kalır.
Devamı: 8. sınıf yazım kuralları. Yazımla birlikte çalışılması gereken diğer başlık: noktalama işaretleri.
10. Sık yapılan hatalar
- İkilemenin arasına virgül koymak. "Yavaş, yavaş" yanlış; "yavaş yavaş" doğru.
- Pekiştirmeyi ayrı yazmak. "Bem beyaz" yanlış; "bembeyaz" doğru.
- Bağlaç "de"yi "te" yapmak. "Ahmet te" yanlış; "Ahmet de" doğru.
- "Herşey" yazmak. Doğrusu ayrı: "her şey".
- Soru ekini bitişik yazmak. "Geldimi" yanlış; "geldi mi" doğru.
- Özel ada gelen yapım ekini kesmeyle ayırmak. "Türk'çe" yanlış; "Türkçe" doğru.
11. Kendini test et
Aşağıdaki yazımlardan hangileri doğru? Yanlış olanları düzelt.
- Oda bembeyaz boyanmıştı.
- Yağmur yavaş-yavaş başladı.
- Ben de sinemaya gelmek istiyorum.
- Bu konuda herşeyi biliyorum.
- Masadaki kitabı ver lütfen.
- Sen geldin mi haber ver.
Cevapları göster
1. Doğru. Pekiştirilmiş sıfat bitişik yazılır.
2. Yanlış. Doğrusu: "yavaş yavaş" — ikilemeye kısa çizgi konmaz.
3. Doğru. "de" bağlaç, ayrı yazılır.
4. Yanlış. Doğrusu: "her şeyi" — ayrı yazılır.
5. Doğru. "-ki" burada ek, bitişik yazılır.
6. Doğru. Soru eki soru anlamı taşımasa da ayrı yazılır (koşul anlamı).
Sık sorulan sorular
İkilemeler neden ayrı yazılır?
Çünkü ikileme iki bağımsız sözcüğün yan yana gelmesiyle oluşur; tek bir sözcüğe dönüşmez.
"Sapasağlam" neden bitişik?
Pekiştirilmiş sıfat olduğu için. İlk hece "sap-" biçiminde alınıp araya bir ünlü girmiştir ama sonuç tek sözcüktür.
"Mi" ekinin ses uyumu nasıl olur?
Kendinden önceki sözcüğün son ünlüsüne uyar: "geldi mi", "okudun mu", "güzel mi", "gördün mü".
Kısaltmalara gelen ek neye göre seçilir?
Kısaltmanın okunuşuna göre. "TDK" → "te-de-ka" okunur, bu yüzden "TDK'nin" yazılır.
Konuyu öğrendin. Şimdi soru çöz.
Yazım kuralları, yanlışını görerek en hızlı öğrenilen konudur. Net Up'ı ücretsiz indir: seviyene göre soru gelir, yanlışların hata defterine düşer, çözünce silinir. Türkçe ve Matematik'te binlerce soru, günlük seri ve lig — hepsi bedava.
