LGS Türkçe'de soru ağırlığı paragraf ve sözcük anlamındadır — ama dilbilgisi en kolay kazanılan nettir. Sebebi basit: paragraf sorusunda doğru cevabı yorumla bulursun, fiilimsi sorusunda kuralı bilen kesin olarak bulur. Yorum payı yok.
Dilbilgisi
1. Konu · dilbilgisinin temeli Fiilimsilerİsim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil. 21 ek, karıştırılan durumlar ve "-ma/-me" ayrımı.
→ 2. Konu · cümlenin omurgası Cümlenin ÖgeleriYüklem, özne, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci. Öge bulma sırası ve sözde özne.
→ 3. Konu · ögelerin devamı Fiilde ÇatıEtken-edilgen-dönüşlü-işteş, geçişli-geçişsiz-oldurgan-ettirgen. Edilgen/dönüşlü ayrımı.
→ 4. Konu · zincirin son halkası Cümle TürleriBasit-birleşik-sıralı-bağlı, kurallı-devrik. Yapıyı bulmanın 3 adımlı yöntemi.
→ 5. Konu · kesin kurallı Yazım Kurallarıde/da, ki, mi ayrımı; büyük harf, kesme işareti, birleşik kelimeler, sayılar.
→ 6. Konu · anlamı değiştirir Noktalama İşaretleriVirgülün anlamı nasıl değiştirdiği, noktalı virgül, iki nokta, tırnak kuralları.
→ 7. Konu · dilbilgisinin sınavı Anlatım BozukluklarıGereksiz sözcük, çelişki, öge eksikliği, çatı uyumsuzluğu — 3 adımlı çözüm yöntemi.
→Anlam bilgisi ve okuma
LGS Türkçe'de soru sayısının büyük kısmı bu bölümden geliyor. Dilbilgisinden farklı olarak burada kural değil strateji öğreniliyor: soru tipini tanımak, bağlamı okumak, tuzak seçenekleri elemek.
8. Konu · en çok soru Sözcükte AnlamGerçek, yan, mecaz ve terim anlam; eş sesli sözcükler; deyim ve atasözü ayrımı.
→ 9. Konu · bağlaç ipuçları Cümlede AnlamNeden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma, öznellik-nesnellik. "İçin" tuzağı.
→ 10. Konu · LGS'nin en büyük bölümü ParagrafAna fikir, konu, başlık, anlatım biçimleri ve 8 farklı soru tipinin stratejisi.
→ 11. Konu · ikili ayrımlar Metin TürleriMakale-deneme, anı-günlük, biyografi-otobiyografi, hikâye-roman karşılaştırmaları.
→ 12. Konu · şiirde çok sorulur Söz SanatlarıBenzetme, kişileştirme, konuşturma, abartma, tezat, kinaye — örnek tanıma.
→ 13. Konu · yeni nesil soru Grafik ve Tablo OkumaSütun, çizgi ve daire grafiği; tablo yorumlama; çıkarım yapmanın sınırı.
→Nasıl çalışmalı?
Dilbilgisi okuyarak değil, tanıyarak öğrenilir. Ekleri ezberleyen öğrenci sınavda cümlenin içinde onları göremez. Sıra şu olmalı:
- Konuyu bir kez oku, mantığını anla — ezber değil, neden öyle olduğunu.
- Sayfadaki testi çöz, cevapları kapalıyken dene.
- Aynı konudan seri soru çöz. Tek tek değil, üst üste — kalıbı ancak böyle tanırsın.
- Yanlışlarını biriktir. Aynı tuzağa iki kez düşmek, üzerine gitmediğin anlamına gelir.
Sık sorulan sorular
Bu konulara ne zaman başlanmalı?
Fiilimsiler ve ögeler 8. sınıfın ilk döneminde işlenir; erken başlamak avantaj sağlar çünkü diğer iki konu bunların üzerine kuruluyor. Yıl içinde tekrar etmek, sınav dönemine bırakmaktan çok daha verimli.
Konu anlatımı okumak yeterli mi?
Hayır. Bu sayfalar kuralı ve mantığı verir; ama sınavda cümlenin içinde fiilimsiyi tanımak, ancak çok sayıda soru çözerek gelişen bir beceridir.